De grootste wetenschappelijke doorbraken zijn ontstaan door een toeval. Wetenschappers met een bewezen staat van dienst binnen het MS-onderzoek moeten de kans krijgen om buiten de gebaande paden te gaan. Daarom hebben wij in samenwerking met MS Research vier Out-of-the-Box Grant onderzoeken geselecteerd waarvan wij er één in 2017/2018 financieel gaan steunen. De projecten zijn allen goedgekeurd door de Wetenschappelijke Raad. Op 24 oktober 2017 werd bekend gemaakt: De grant met een waarde van €100.000 is door MoveS in samenwerking met Stichting MS Research in het leven geroepen om vernieuwend onderzoek naar MS mogelijk te maken. In samenwerking met Stichting MS Research zijn onderzoekers opgeroepen een onderzoeksvoorstel in te dienen voor de grant. De uiteindelijke keuze voor een onderzoek lag bij de deelnemers aan de evenementen van MoveS (Klimmen tegen MS en ArenA MoveS). Het gaat om onderzoek naar het begin van een MS-ontsteking. Meer specifiek onderzoek, naar microglia clusters om ontwikkeling van MS in een vroegtijdig stadium te herkennen en te stoppen. Huitinga: “Microglia zijn kleine hersencellen die afvalstoffen in de hersenen opruimen. We vermoeden dat microglia clusters, kleine lokale ophopingen van enkele cellen, het eerste stadium van een MS-ontsteking vormen.”  Wij weten dat met deze grant een langverwachte wens van Inge in vervulling gaat en feliciteren haar van harte met deze grant.

Schermafbeelding 2017-12-20 om 22.29.37Schermafbeelding 2017-09-14 om 16.02.09

Schermafbeelding 2017-06-12 om 23.44.14

Belang

In de hersenen en het ruggenmerg van mensen met MS ontstaan MS-ontstekingen waarin myeline rondom zenuwuitlopers wordt verwijderd door afweercellen uit het bloed (macrofagen) en/of uit de hersenen (microgliacellen). Verlies van myeline leidt tot neurologische symptomen van MS. Recent hebben we microgliacellen opgezuiverd uit hersenweefsel van mensen met MS die na overlijden hun hersenen hebben gedoneerd aan de Nederlandse Hersenbank. Microglia zijn kleine hersencellen die bij gezonde mensen afvalstoffen opruimen en zo hersenschade voorkomen, maar in mensen met MS doorslaan en myeline gaan afbreken. Microglia opgezuiverd uit in normaal-ogend hersenweefsel waar nog geen MS-ontstekingen zitten blijken al significant meer vetten zoals myeline te verwerken dan microglia van mensen zonder MS. Hiernaast zien wij dat mensen met MS in normaal-ogend hersenweefsel kleine lokale ophopingen van enkele microgliacellen hebben zonder dat daar een ontsteking zit, deze worden ook wel clusters genoemd (zie figuur). Wanneer mensen met MS meer van deze microglia clusters hebben, hebben ze ook meer actieve MS-ontstekingen elders in het brein.

Doel van het onderzoek

We vermoeden dat in deze microglia clusters de afbraak van myeline begint. Ook is het zo dat gezuiverde microgliacellen myeline van mensen met MS efficiënter opnemen dan myeline van gezonde mensen. De myeline van mensen met MS is dus veranderd, en wij vermoeden dat microglia in clusters in normaal-ogend hersenweefsel beginnen met het verwijderen van het veranderde myeline, wat kan leiden tot de vorming van een nieuwe MS-ontsteking.

“ Wij denken dat de microglia in kleine clusters in normaal-ogend hersenweefsel van mensen met MS reageren op veranderingen in het myeline, waardoor ze de myeline beginnen te verwijderen. Deze microglia clusters zijn daarom het eerste stadium van een MS-ontsteking.”

Plan van aanpak

Wij gaan microglia clusters nauwgezet onderzoeken met de nieuwste moleculaire technieken en met zeer gevoelige microscopen veranderingen in myeline en de zenuwuitlopers in normaal-ogend hersenweefsel onderzoeken. Intussen zullen we myeline uit toekomstige hersendonaties van mensen met MS en gezonde controles opzuiveren om met vet- en eiwitanalyses vast te stellen wat verandert in de myeline in mensen met MS. Hiermee willen we:

  1. Bewijs vinden dat microglia clusters inderdaad beginnende MS-ontstekingen zijn;
  2. Aangrijpingspunten identificeren om deze beginnende MS-ontstekingen te stoppen;
  3. Voorwerk leveren om in detail de myeline van MS-patiënten te onderzoeken op veranderingen.

Impact

Door meer te weten te komen over de processen die ten grondslag liggen aan de vorming van MS-ontstekingen, hopen we aangrijpingspunten te ontdekken die kunnen worden gebruikt om de vorming van MS-ontstekingen in een vroeg stadium een halt toe te roepen, om zo het ziekteproces te stoppen.